تبلیغات
SeaTrade & Transport - اثرات توسعه بنادر بر روی محیط
سه شنبه 6 مرداد 1388  07:36 ب.ظ    ویرایش: یکشنبه 21 آذر 1389 04:46 ب.ظ

منشا اصلی اثرات مخرب توسعه بنادر را می توان در سه گروه موقعیت بندر ، ساختمان (سازه ها) و عملیاتهای بندری، شامل ترافیک و تخلیه کشتی ها، جابجایی و انبار کالا و حمل ونقل زمینی طبقه بندی کرد.
موقعیت بندر به وجود ساختار و وضعیت مکان توسعه اشاره می کند مورد دوم یعنی ساختار به فعالیتهای عمرانی در دریا و یا روی زمین، لایروبی، دفع مواد لایروبی شده و حمل ونقل مواد مورد نیاز کارهای عمرانی دلالت می کند.

عملیات بندر شامل فاکتورهای مربوط به کالا مانند جابجایی و انبار کالاها، تجهیزات حمل ونقل، مواد خطرناک، تخلیه های صنعتی حاصل از ساخت اسکله و حمل ونقل به بندر و از بندر به جاهای دیگر است .
جنبه های محیطی که در رابطه با توسعه بندر درنظر گرفته شده است در 9 گروه طبقه بندی شده است: 1- کیفیت آب 2- هیدرولوژی ساحلی 3- آلودگی های بستر دریا 4- اکولوژی ساحلی و دریایی 5- کیفیت هوا 6- سر و صدا و لرزش 7- مدیریت ضایعات 8- کیفییت چشم انداز 9- اثرات اجتماعی – فرهنگی
کیفیت آب شامل پنج اصل است:
1- خواص کلی مانند دما، شوری، خاصیت اسیدی(PH)، رنگ، شفافیت، نفت و روغن و مواد ارگانیک یا آلی اندازه گیری شده بوسیله ی کربن آلی كل(TOC )، اکسیژن خواهی شیمیایی(COD) یا اکسیژن خواهی بیوشیمیایی(BOD)
2- تیرگی یا گل آلودگی اندازه گیری شده بوسیله مواد جامد معلق (SS)
3- عوامل مربوط به انباشتگی مواد غذایی در آب، اندازه گیری شده بوسیله اکسیژن محلول (DO)، نیتروژن (N) و فسفرها(P)
4- مواد سمی یا مضر شامل فلزات سنگین مانند جیوه، کادیم، سرب، و آفت کش ها
5- عامل های مشخص شده مربوط به بهداشت بوسیله اندازه گیری مقدار باکتری كلی فروم ((COLIFORM BACTERIA
هیدرولوژی ساحلی ذکر شده در اینجا شامل فاکتورهای مربوط به، جریان جزر و مد، جریان های آهسته کرانه ای ، فرسایش ساحل، فاضلاب یا تخلیه آب، رسوب ته نشین شده ، جریان آب زیر زمینی و دیگر پدیده های فیزیکی در نقطه ساحلی است.
آلودگی بستر در برگیرنده انواع زیادی از آلودگی های رسوب کرده مانند مواد مضر یا سمی ، نفتی یا ترکیب شده با نفت و دیگر مواد خطرناک است آلودگی رسوبات بستر دریا اغلب توسط میزان ذرات رسوب کرده اسید(PH)، رنگ، بو، نفت و روغن، مواد ارگانیک و غلظت نیتروژن آلی، فسفر، سولفید و مواد سمی مانند فلزات سنگین و آفت کشها شامل اجزای سمی از رنگهای ضد رسوب ،اندازه گرفته می شود.
اكولوژی دریایی و ساحلی شامل کلیه جانوران و گیاهان آبزی كه شامل تعداد زیادی از انواع باکتری مانند گیاهان شناور بر سطح دریا (phytoplankton)، جانوران ریز شناور بر سطح دریا(zooplankton)، موجودات زنده وابسته به بستر دریا، مرجانها، خزه های دریایی، صدف داران، ماهی ها و ....،گیاهان خاکی مانند mangroveها(از خانواده شاه پسندها) است و از بین رفتن زیستگاههای بستر تالابها و منابع شیلات نیز مشکلات مهم قرار گرفته در این گروه، هستند.
کیفیت هوا شامل دو اصل اساسی است:
1- دود و گرد و خاک اندازه گیری شده بوسیله ذرات معلق مواد، که از جابجایی و انبار کالاهای خشک و ساخت و ساز روی زمین و رفت و آمدهای جاده ای بوجود می آید.
2- غلظت دی اکسید سولفور(SO2)، دی اکسید نیتروژن(NO2)، مونواکسید کربن(CO) و هیدروکربن(HC) دفع شده از کشتی ها، وسایل و تجهیزات مختلف استفاده شده برای فعالیتهای بندر.(البته مواد مضر و بو را نیز باید در این گروه در نظر گرفت).
سر و صدا و لرزش ایجاد شده به علت ترافیک جاده ای، عملیات مربوط به کالا، ترافیک کشتی ها و دیگر فعالیتهای بندر نیز موجب ایجاد ناراحتی برای ساکنان یا مردم محلی می شود.
مدیریت صحیح ضایعات، مربوط به کلیه ضایعات ( مایع و جامد)، موجب زیباتر شدن محوطه بندر می شود این ضایعات همچنین شامل مواد لایروبی شده، زباله و ترکیبات نفتی تخلیه شده از کشتی ها ، ضایعات ناشی از عملیات کالاها، و انواع زباله های شهری و فعالیتهای مربوط به ساخت اسکله می شود.
کیفیت چشم انداز به زیبایی نمای بندر، منظره تسهیلات، مشكلات ایجاد شده به علت روشنایی چراغ ها که برای عملیات شبانه در بندر روشن است و دیگر مسائل مربوط به آن باز می گردد.
اثرات اجتماعی- فرهنگی شامل انواع اثرات روی اجتماعات محلی و شیوه زندگی مردم مانند مهاجرت از روستاها، صنعتی شدن، رشد جمعیت اطراف و ... است.
در ادامه اثرات فعالیتهای بندر روی جنبه های مختلف محیط و امکان جلوگیری از این اثرات منفی بالقوه را مرور می کنیم روابط بین اثرات منابع و بخش های مختلف در جدول 1.1 خلاصه شده است.

1.1اثرات موقعیت یا محل بندر

1.1.1 اثرات بالقوه روی کیفیت آب

موج شکن ها و Landfill ها ممکن است باعث توقف آب در پشت سازه های بندر شوند اگر فاضلاب شهری یا صنعتی به درون بندر جاری شود، کیفیت آب راکد بندر ممکن است بواسطه افزایش چشمگیر فیتوپلانکتون و کاهش اکسیژن در اثر انباشتگی مواد غذایی آب، ناشی از جریانات حاوی نمک های مغذی (عناصر شمیایی حاوی نیتروژن و فسفر ) ،بدتر شود.
آبهای بی هوازی باعث تولید سولفید هیدروژن(H2S) شده که از روی بوی آن قابل شناسایی است و اثرات بسیار مخربی روی موجودات زنده دارد. همچنین فاضلاب شهری همراه خود كلی فروم (coli form bacteria) را به بندر می آورد و ممکن است موجب آلودگی های ناخواسته در لنگرگاه شود.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
دقت در انتخاب مکان و طراحی بندر همراه با تمرکز روی امکان راکد ماندن آب باید انجام شود. اگر سطح آلودگی بسیار بالاست، یک سیستم فاضلاب باید به عنوان بخشی از مدیریت محیط منطقه بندری برنامه ریزی شود قوانین تخلیه مایعات (فاضلاب) بدرون آب و رویکرد بهداشتی در مورد تسهیلات در جهت کاهش آلودگی سرازیر شده از مناطق داخلی کشور به دریا ها ضروری است در خلیج یا بندر آلوده، لایروبی یا پوشاندن رسوبات آلوده بستر به منظور کاهش انتقال آلودگی رسوبات به آب می تواند موثر باشد.

1.1.2 اثرات روی هیدرولوژی ساحلی

موقعیت و محل بندر ممکن است در الگوهای رایج و جریان های آهسته کرانه ای تغییراتی را به علت تغییر در شکست امواج، تداخل و انعکاس آنها ایجاد کند تغییر جریانات کرانه ای ممکن است باعث فرسایش یا تجمع رسوبات و گل ولای در منطقه ساحلی شود. تغییر در رفتار امواج ممکن است مانور کشتی های کوچک در نزدیکی سازه ها را دچار خطر کند ساخت یک بندر ممکن است موجب تغییر در جریان رودخانه و زهکشی اسکله شود.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
طراحی و انتخاب دقیق محل بندر می تواند تغییرات در الگوهای رایج و هیدرولوژی ساحلی را به حداقل برساند مدل های تجربی (آزمایشی) و یا شبیه سازی های کامپیوتری این تغییرات در توسعه یک طراحی مناسب، مفید خواهد بود.

1.1.3 اثرات روی آلودگی های بستر دریا

موقعیت یک بندر ممکن است جابجایی رسوبات در آبهای راکد پشت سازه ها را تسریع کند و موجب آلودگی بستر دریا شود. جابجایی رسوبات باعث پوشانده شدن موجودات زنده و زیستگاه های طبیعی می شود اکثر سازه ها(موج شکن ها و...) باعث ایجاد سایه بر روی موجودات زنده می شوند که بر روی زندگی آنها موثر خواهد بود. انباشته شدن مواد غذایی(نیتروژن، فسفر،...) در آب (Eutrophication)باعث ته نشین شدن پلانکتونهای مرده می شود و خواص شیمیایی رسوبات بستر را تغییر داده و باعث افزایش مواد ارگانیک، سولفید هیدروژن و جابجایی مواد مضر می شود.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
پاکسازی و پوشاندن رسوبات آلوده، همانطور که زیر بخش های دیگر 1.1.1 ذکر شد می توانند بر روی کیفیت آب موثر باشند و به همان شکل نیز می توان از اثرات منفی آنها جلوگیری کرد.

1.1.4 اثرات بالقوه بر روی اكولوژی دریایی/ساحلی

موقعیت یک بندر زندگی جانوران و گیاهان آن بوم را از طریق تغییر کیفیت آب، هیدرولوژی ساحلی و آلودگی بستر دریا تحت تاثیر و تغییر قرار می دهد.
تبدیل زمینهای زیر آب به خشکی یا زمین سازی با تخریب موجودات زنده بستر دریا و جابجایی منابع شیلات صورت می گیرد.
زندگی موجودات زنده روی زمین(گیاهان و جانوران) نیز ممکن است به علت موقعیت بندر تغییر پیدا کند کاهش موجودات زنده بستر دریا معمولا با کاهش منابع شیلات مرتبط است و گاهی حتی موجب افزایش انواع موجودات ناخوشایند می شود. بدتر کردن کیفیت آب باعث افزایش تغییر در موجودات آبزی می شود: کاهش در یک نوع از موجودات و افزایش در یک یا چند نوع دیگر. تخریب بیشتر ممکن است موجب تغییرات ساختاری در همه ی موجودات آبزی شود. کاهش گیاهان در منطقه درون ساحلی آبهای نزدیک ممکن است باعث از بین رفتن قابلیت سازگاری تنفس آنها و بدتر شدن آلودگی آب شود. خزه های دریایی نقش بسیار مهمی را در آبهای راكد بعلت فراهم آوردن زیستگاهی برای موجودات آبزی و خشکی و کمک به تصفیه غیر مستقیم آب بازی می کنند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
اثرات منفی روی اکولوژی دریایی و ساحلی معمولا از موارد زیر ناشی می شود: تخریب آب و کیفیت هوا، تغییر در الگوهای رایج ، آلودگی بستر ، از بین رفتن مساحت فیزیکی محدوده دریا و تغییرات در زیستگاههای طبیعی روی زمین.
پیشنهادات ارائه شده در زیر بخش های 1.1.1 و 1.1.3 برای كاهش دادن این تغییرات در زیستگاه موجودات آبزی و زمینی موثر است. بررسی دقیق ویژگی های اکولوژیکی یک منطقه پروژه بطوریكه گونه های حساس و در حال از بین رفتن آن مد نظر قرار گرفته شده باشد ضروری است. ایجاد فضای سبز اطراف بندر با گیاهان می تواند وسیله خوبی جهت کاهش اثرات منفی بر زیستگاههای روی خشکی باشد.

1.1.5 اثرات بر روی چشم انداز بندر

کیفیت چشم انداز منطقه یک پروژه از مواردی چون نحوه ایجاد یک بندر، تسهیلات بندر، روشنایی(چراغها) و دیگر مشكلات مربوط به نور اثر می پذیرد. منظره یا چشم انداز یك بندر ممکن است به یک منظره مصنوعی صنعتی تبدیل شود و بعضی از تسهیلات بندر ممکن است احساس بدی را به مردم منتقل کنند.
راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
طراحی بندر باید به گونه ای باشد که امکان هماهنگی با محیط اطراف را برای آن فراهم کند توجه ویژه به رنگهای تجهیزات و تسهیلات بندری و علائم روی زمین منجر به بهبود چشم انداز ناخوشایند از بندر شده و شکل بهتری به آن می دهد.

1.1.6 اثرات اجتماعی –فرهنگی

توسعه یا ساخت یک بندر اغلب نیازمند جابجایی و انتقال اجتماعات محلی است. گاهی اوقات گرایشات اخلاقی، فرهنگی و قبیله ای یا مذهبی در تعارض با مردم محلی است. مدرنیزه و صنعتی شدن ممکن است سنتهای فرهنگی یک اجتماع محلی را تغییر دهد.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
یک برنامه استقرار مجدد مناسب می تواند اختلال و آشفتگی در اجتماعات محلی را به حداقل برساند و تحول آرام به سوی صنعتی شدن را تضمین کند. بررسی مکانهای باستانی و یک برنامه حفظ و نگهداری باید قبل از هرگونه توسعه بندری مد نظر قرار گیرد. در طول مرحله تحول یک پروژه توسعه، اطلاعات زیر باید فراهم آورده شود:
1-توزیع جمعیت در اطراف محدوده پروژه
توزیع اولیه جمعیت، ترکیب سنی، خانوارها، محلات فقیر نشین و پر جمعیت، همبستگی اجتماعی، صلح و انضباط عمومی و زیر ساخت ها.
2-ترکیب نژادی
گروههای اقلیت و اکثریت، شکافهای فرهنگی، منابع اصلی برای زندگی، تعارضات نژادی
3-استقرار مجدد و انتقال مردم محلی
انتقال جمعیت، حفظ اجتماع، شرایط استقرار مجدد، ایده های مربوط به انتقال و استقرار مجدد مردم
4-میراث فرهنگی
محل یا موقعیت و اهمیت میراث، قوانین بازدارنده، امکان انتقال

1.2اثرات ساختمان یا سازه ها

1.2.1اثرات بالقوه روی کیفیت آب

جمع آوری زباله ها ، رسوب گیری(نهشت) سنگها، لایروبی، فشرده سازی ماسه ها و دیگر کارهای ساختمانی در آب، منجر به ته نشینی مجدد رسوبات و گل آلودی آب می شود. ته نشینی مجدد رسوبات در آب باعث افزایش سطح مواد جامد معلق(SS) و تجمع مواد ارگانیک، در سطوح مضر یا سمی می شود. همچنین نفوذ نور به درون آب را کاهش می دهد. کشتی ها احتمالا منشاء پخش مواد نفتی، زباله و ورود دیگر مواد به درون آب هستند. این تراوشات ناشی از کار مدوام در آب و جمع شدن زباله ها می تواند یکی از عوامل آلودگی آبها باشد.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
اثرات منفی کارهای عمرانی را می توان بوسیله انتخاب صحیح و مناسب تجهیزات در جمع آوری زباله ها یا لایروبی ، استفاده صحیح از سیلتها، برنامه ریزی دقیق جهت ایجاد حوضچه ها و حمل و نقل مناسب مصالح عمرانی و مواد لایروبی شده به حداقل رساند دفع صحیح مواد لایروبی شده یک نقش مهم بازدارنده برای محیط بازی می کند. رسوب گیری در landfill ها ممکن است مشکلات ناشی از تخلیه بی رویه در دریا را جبران کند.

1.2.2اثرات روی هیدرولوژی ساحلی

اثرات منفی ناشی از سازه ها و كارهای عمرانی در آبشناسی ساحلی تقریبا آثار مشابهی مثل اثرات منفی موقعیت بندر كه در زیر بخش های 1.1.2 به آن پرداخته شد، دارد. لایروبی ممکن است باعث ایجاد تغییرات در الگو و جریانات جاری و هم نفوذ ناگهانی شوری بدرون دهانه یک رودخانه یا کرانه های ساحلی در منطقه ساحلی شود. تغییرات در کرانه های ساحلی احتمالا موجب فرسایش یا تجمع رسوبات می شود دفع مواد لایروبی شده روی زمین ممکن است موجب ورود مواد مضر بدرون آبهای زیر زمینی یا تغییرات در زهکشی اسکله شود.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
اثرات لایروبی معمولا روی جریانات جاری جدی نیست و می توان بوسیله شبیه سازی جریانات جاری، آن را مورد ارزیابی یا بررسی قرار داد. می توان از طریق برنامه ریزی دقیق كاهش شیب و انحراف از خط ساحل، از فرسایش ساحل جلوگیری کرد.

1.2.3اثرات روی آلودگی های بستر

کارهای عمرانی و لایروبی، رسوبات بستر را بر هم زده و موجب معلق شدن مجدد، پراکندگی و نشست این گونه رسوبات می شود. انباشت مواد لایروبی شده مستقیما ساختار بستر و موجودات زنده را تغییر داده و ممکن است مواد شیمیایی سمی یا مضر را در اطراف محل دفع پراکنده کند لایروبی باعث از بین رفتن زیستگاههای بستر دریا شده و ممکن است منابع شیلات را از بین ببرد.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
بررسی آلودگی رسوبات بستر باید قبل از لایروبی صورت گیرد با مواد یا عناصر لیست شده در ضمیمه کنوانسیون دامپینگ لندن(London Dumping Convention) که در طول بررسی رسوبات بستر پیدا می شوند، و مواد لایروبی شده باید مطابق با مقررات کنوانسیون برخورد کرد.
انتخاب مکان دفع، شیوه های دفع یا نیازمندی ها برای پوشاندن، از موضوعات کلیدی دفع در دریا هستند در آب های کم عمق ، سیلتها و هم انتخاب دقیق شیوه های لایروبی، می تواند در حداقل سازی پراکندگی رسوبات ته نشین شده موثر باشد. راهنمایی های ویژه برای دفع مواد لایروبی شده در دریا بوسیله ی اعضا در کنوانسیون دامپینگ لندن اتخاذ شده است.
1.2.4اثرات روی اكولوژی دریایی و ساحلی

تخریب های ناشی از فعالیتهای عمرانی ممکن است موجب انتقال منابع شیلات و دیگر موجودات زنده بستر شود لایروبی باعث از بین رفتن موجودات زنده بستر دریا و انباشت مواد لایروبی شده باعث پوشانده شدن زیستگاه بستر دریا می شود، که هر دوی این عوامل می تواند باعث کاهش منابع شیلات شود ته نشین شدن رسوبات روی گیاهان ضعیف و حساس دریایی باعث آسیب دیدن اکوسیستم بطور ویژه جزایر مرجانی می شود که بوسیله تولیدات خارج سلولی وابسته به گیاهان همزیست شکل گرفته اند. بسیاری از پلیپ های مرجانی متصل نیاز به اکسیژن محلول برای تنفس و همچنین گیاهان نیاز به نور برای فتوسنتز دارند.
موج شكن ها، سطوح بتنی، خاكریزهای سنگی( موانع ساخته شده از قلوه سنگها در آب) و دیگر ساختارهای مشابه در آب می توانند زیستگاههای جدیدی را بوجود آورند که ممکن است انواع یا گونه های ناخواسته را تولید کنند. اگر مواد سمی و دیگر آلودگی ها در طول لایروبی و انباشت این مواد، معلق باشند، ممکن است موجب آلودگی منابع شیلات و صدف داران شوند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
بررسی دقیق اکولوژی حساس دریایی و ساحلی برای برنامه ریزی مناسب و صحیح کارهای عمرانی، لایروبی و دفع مواد لایروبی شده، ضروری است. انتخاب محل بندر در حداقل ساختن اثرات منفی کلیدی است(زیر بخش 1.1.4 ) . زیرا اثرات منفی از آلودگی بستر ناشی می شود و کیفیت آب را خراب می کند ، اندازه گیری اثرات منفی ذکر شده در زیر بخش های 1.2.1 و 1.2.3 نیز در كاهش سرعت تغییرات در زیستگاههای خشکی و آبی می تواند موثر باشد.

1.2.5اثرات بالقوه روی کیفیت هوا

گازهای خروجی از تجهیزات عمرانی، کشتی های، کامیونها و دیگر وسایل که در کارهای عمرانی مورد استفاده قرار می گیرند ، می توانند به عنوان منابع آلاینده هوا باشند.
راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
شیوه های کنترل گرد و غبار منتشرشده: آب پاشی در محل ساخت و ساز، استفاده از شیوه های حمل ونقل مناسب مانند یک نوار نقاله(نوار حامل) برای حمل کردن مواد و غربال در اطراف مکان ساخت و ساز است فضای سبز یا فضای باز بین محل ساخت و ساز و اجتماعات محلی می تواند تا حدود زیادی به کاهش گرد و غبار پراکنده شده کمک کند. سنگ فرش کردن موقت جاده ها در محل ساخت و ساز نیز شیوه موثری در کاهش گردو غبار است.

1.2.6سرو صدا و لرزش

فعالیتهای عمرانی ممکن است مشکل سر و صدا و لرزش را بواسطه تجهیزات ساخت وساز، ترافیک کامیونها ، کشتی ها درحال کار و منابع مشابه دیگر تولید کنند.
• راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
انتقال سر و صدا و لرزش در صورت وجود فاصله از منبع تولید کننده محدود می شود.صدا را بطور چشمگیری می توان با بکارگیری تجهیزات کم صدا یا نصب عایق های صوتی کاهش داد همچنین وجود فضای سبزی كه مانند یك کمربند اطراف محدوده بندر را گرفته باشد می تواند به عنوان مانع عمل كند. محدود کردن ساعات کاری را می توان بعنوان یک ابزار ممکن در تخفیف دادن فعالیتهای عمرانی پر سر و صدا بکار گرفت.

1.2.7 مدیریت ضایعات

ضایعات ناشی از فعالیتهای عمرانی اساساً مواد فاسدی هستند که از طریق لایروبی بوجود آمده اند دفع مواد لایروبی شده روی زمین ممکن است موجب نابودی گیاهان، از بین رفتن سبزه ها، تراوش مواد آلاینده و شوری، بو، ایجاد یک منظره زشت و دیگر مشكلات برای اجتماعات محلی شود. دفع مواد در آب ممکن است مشکلات معرفی شده در بخش 1.2.3 را موجب شود.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
اثرات منفی دفع مواد لایروبی شده آلاینده یا دیگر ضایعات فعالیتهای عمرانی را می توان با بكارگیری این ضایعات در احیای اراضی جبران کرد. طراحی صحیح، بر طبق ویژگی های ضایعات، یک نیاز اصلی برای دیوارهای محافظ، ایجاد حوزچه، پوشاندن landfill ها، و استفاده های زمینی است.
با انباشت مواد لایروبی شده باید برطبق مقررات کنوانسیون "جلوگیری از آلودگی دریایی بوسیله انباشت ضایعات و دیگر مواد سال 1972 " و اصلاحیه های مصوب در 1978 و 1980 که کنوانسیون بین المللی دامپینگ لندن خوانده می شود و قوانین ملی مرتبط رفتار کرد (ضمیمه 4). برای بعضی از مناطق پروتکل یا کنوانسیون ویژه ای اتخاذ شده بطور مثال SPDEP کنوانسیون پوشش دهنده جنوب اقیانوس آرام.

1.3اثرات تخلیه و ترافیک کشتی ها

1.3.1اثرات بالقوه روی کیفیت آب

تخلیه های صورت گرفته از کشتی ها می توانند منابع آلوده كننده آب باشند مثلا تخلیه: آب ته یا گنداب کشتی(bilge water)، آب مخازن توازن(ballast water)، ضایعات نفتی ، فاضلاب، زباله و دیگر پس مانده ها ی یک کشتی. انتشار یا پخش مواد نفتی، چرب كننده ها، سوخت ها و دیگر مایعات نفتی ممکن است از منابع آلاینده آبها باشند. هنگامیکه نفت یا ترکیبات نفت بدرون آب نشت می کند بعلت سبکی و همچنین باد و جریان آب روی سطح آب قرار می گیرد و یک لایه بسیار نازک روی آن تشکیل می دهد. روی سطح دریاها در مناطق گرمسیری یا معتدل نفت می تواند به آرامی با biodegradation ( پلیمره شده) ترکیب شده و نهایتا ذرات چگالیده (حجیم) را ایجاد کند که ته نشین می شوند.
تجمع ترکیبات نفتی در آب یکی از نشانگر های مهم در کیفیت آب است خصوصا در مناطق تفریحی و توریستی. حوزچه های تعمیر ممکن است از منابع تخلیه مواد سمی یا مضر مانند Antifoulant ها ، رنگ ها یا فلزات سنگین به درون آبها باشند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
قوانین مناسب برای تخلیه های کشتی و فراهم آوردن تسهیلات دریافت جهت کنترل درست مواد خروجی یا تخلیه شونده از کشتی ها ضروری است. از آنجایی که نشت های تصادفی غیر قابل اجتناب است، کشتی ها بازیافت، فنس های نفتی، و راهكارهای شیمیایی باید با یک دید حداقل سازی پراکندگی فراهم آورده شود.
برنامه های صحیح تدوین شده برای حوادث احتمالی و یک سیستم گزارش دهی سریع، کلیدی های جلوگیری از پراکندگی نفت هستند. تمیز کردن دوره ای ضایعات شناور نیز برای حفظ کیفیت آب بندر لازم است.

1.3.2اثرات بالقوه روی اكولوژی دریایی و ساحلی

نشت نفت، ضایعات و ترکیبات نفت بطور مستقیم به منابع شیلات، آبزیان و زیستگاههای ساحلی آسیب وارد می کند.
Biodegradation نفتی نیز ذرات پلیمره شده نفتی و تجزیه های آروماتیك سمی كه از اکسیژن محلول در آب استفاده می كنند، تولید می کنند، که بطور غیر مستقیم صدماتی را به موجودات و زیستگاههای بستر دریا وارد می کنند. و هر دو ممکن است صدمات جدی به بوم شناسی دریایی و ساحلی وارد کنند.
منابع شیلات شامل صدف داران ممکن است بواسطه نفت و مواد سمی تولید شده بوسیله biodegradation فاسد و نابود شوند. بعضی از مشتقات نفت سرطانزا بوده و آلودگی آنها در منابع شیلات گزارش شده است.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
بخش 1.3.1 را ببینید.

1.3.3اثرات بالقوه روی کیفیت هوا

کشتی ها یکی از منابع ایجاد آلاینده های هوایی مانند گاز، دود و بخار هستند. NO2 و SO2 از جمله آلودگی های تولید شده بوسیله کشتی های در حال مانور و پهلوگیری است.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
قانون گذاری و سنجش صحیح آلاینده های هوایی خروجی از کشتی ها یک ابزار موثر در جهت کاهش آلودگی می باشد. ممانعت از بکارگیری دیزل های سنگین نفت سوز می تواند راه حلی برای کاهش آلودگی باشد. اگر سطح آلودگی هوا بطور چشمگیری بالاست، باید معیارهایی جهت جلوگیری از آلودگی هوایی برپایه مناطقی که فعالیتهای بندر در آنجا صورت می گیرد، ایجاد شود.

1.3.4مدیریت ضایعات

کشتی ها تولید کننده :
1- ضایعات نفتی مانند آب ته یا گنداب کشتی(bilge water)، آب مخازن توازن (ballast water)، آب حاصل از شستشو، چرب كننده های نفتی، و دیگر پس مانده های ماشین آلات،
2- زباله و فاضلاب،
3- پس مانده های کالا مانند خرده چوب هستند.
تخلیه و پخش کردن اینگونه ضایعات موجب بروز مشكلاتی از قبیل آلودگی نفتی، زباله های شناور، شرایط غیر بهداشتی، بو و دیگر تخریب کننده های کیفیت آب، می شود.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
بنادر باید تسهیلات دریافت را بمنظور دریافت پس مانده ها و ترکیبات نفتی تولید شده از عملیات کشتیها مطابق مقرراتهای کنوانسیون بین المللی برای جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی ها، 1973 (MARPOL1973) که بوسیله پروتکل 1978(MARPOL ،1973/78 ) اصلاح شد، فراهم کنند.
علاوه بر پس مانده های نفتی ، دریافت فاضلاب و زباله ها نیز مطابق با نیاز کشتی های درخواست کننده، مورد نیاز است. اتصال به تسهیلات بهداشتی یا یک سیستم دفع ضایعات شهری ممکن است ابزارهایی برای یک بندر جهت دریافت ضایعات باشد. مقررات برای این تسهیلات، ترویج قوانین در تخلیه پس مانده های نفتی، و کشف و بررسی صحیح، کلیدهای در کنترل موفق تخلیه های کشتی هستند. تخلیه های غیر بهداشتی از حوزچه های تعمیر نیز باید به سیستم دفع مناسب متصل شود.

1.3.5 اثرات فرهنگی – اجتماعی

نفت و ضایعات نفتی تخلیه شده از کشتی ممکن است به نزدیکی سواحل برسد و فعالیتهای تفریحی را بی اثر سازد که صدمات جدی را به صنعت توریسم می زند. ترافیک کشتی ها ممکن است صنعت کشتی ها و قایق های تفریحی و عملیات کشتی های صیادی را با مشكل مواجه سازد. وقوع تصادف در هنگام رفت و آمد کشتیها برای مردم محلی نگران کننده است. تردد کشتی ها باعث بوجود آمدن مشاغل جدیدی چون آبشناسی ، یدک کشی، استیویدور، خدمات سوخت رسانی و ارائه خدمات به خدمه، می شوند، با این حال ممکن است تغییرات قابل توجهی را نیز در شیوه زندگی مردم بومی بوجود آورند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
زیر بخش 1.1.6 را ببینید. قوانین صحیح در رفت و آمد کشتی ها و تخلیه های آنها و تدوین برنامه برای تصادفات احمالی می تواند مشکلات را کمتر کند.

1.4اثرات عملیات های کالا و اسکله سازی

1.4.1اثرات روی کیفیت آب

پس مانده های ناشی از انبار مواد خام، جابجایی کالای فله و ذرات پراكنده شده توسط باد از منابع آلودگی آب بنادر است. مواد مضر یا سمی ممکن است در پس مانده های سولفور، بوکسیت، فسفات ها، کودهای نیتروژنی، ذغال سنگ، سنگ های معدنی، و دیگر مواد خام وجود داشته باشد. مواد آلی در پس مانده ها تجزیه می شوند و به فرم های غیر آلی تبدیل شده، اکسیژن محلول را مصرف می كنند و سطح مواد مغذی موجود در آب را افزایش می دهند. نشت تصادفی مواد مضر یا سمی، نفت یا اجزای نفتی و دیگر مواد خام نیز از منابع مستعد آلوده کننده آب هستند.
جریانات ناشی از اسکله سازی ممکن است شامل مواد مضر یا سمی ، ضایعات غیر بهداشتی ، ضایعات نفتی و دیگر مواد خطرناک باشند. تولید الکتریسیته ممکن است باعث گرم شدن آب شود و تسهیلات دفع فاضلاب، نمک های مغذی، مواد ارگانیک و بعضی مواد خطرناک را تولید کند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
1- پوشاندن یا محصور کردن محدوده مواد خام 2- آب پاشی کردن مواد خام بجز موادی که نمگیر هستند مانند سیمان و حبوبات 3- فراهم آوردن تجهیزات ویژه برای جابجایی كالاها و حمل ونقل (مثلا پوشاندن حامل یا تخلیه كننده بادی) 4- شیوه های دیگر در کاهش اثر باد و باران
یک محوطه مسقف وسیله ای موثر در دفع قطرات باران و هدایت این آب به سمت دریاست. آبهای جمع شده در محوطه را نیز می توان به سمت حوضچه های مخصوص هدایت كرد تا بعد از ته نشین شدن مواد معلق آن به درون دریا هدایت شوند. وجود قوانین در مورد جاری شدن جریانات از صنایع اسکله سازی و نظارت بر کیفیت آب برای حفظ محیط بندر ضروری است جدا سازی تخلیه های صنعتی عملیات اسکله سازی از محدوده لنگرگاه می تواند یک ابزار موثر در جبران مشکلات بوجود آمده توسط اینگونه جریانات باشد.

1.4.2اثرات بر روی آلودگی های بستر دریا

آلودگی های بستر ممکن است از پس مانده های اسکله و محدوده انبار، خرده ریزه های بوجود آمده از عملیات کالاهای فله و ذرات باد زده بوجود آید تخلیه های مربوط به اسکله یک منبع اصلی از آلودگی رسوبات بستر است.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
زیر بخش 1.2.4 را ببینید.

1.4.3اثرات روی اكولوژی ساحلی و دریایی

جابجایی کالا و انبار آنها باعث بوجود آمدن ضایعات و پس مانده ها ، پراکندگی یا نشت عناصری که ممکن است شامل مواد مضر یا سمی ، عناصرارگانیک یا ترکیبات نفتی باشند، می شود. آلودگی آب و آلودگی بستر ناشی شده از این جریانات باعث نابودی زیستگاه آبزیان و منابع شیلات می شود. پراكندگی غبار موجب پوشانده شدن گیاهان روی زمین و زیستگاههای خاکی و از بین بردن آنها می شود. اگر مواد سمی یا مضر در غبار پراکنده شده وجود داشته باشد، سلامت کارکنان بندر و مردم محلی در خطر می افتد.
تخلیه های صنایع مرتبط با اسکله به علت وجود مواد مضر یا سمی، فقر اکسیژن محلول و انباشتگی مواد مغذی آب یکی از اصلی ترین آلاینده های آب که موجب تخریب زیستگاه آبزیان می شود، است.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
زیر بخش 1.3.1 را ببینید.

1.4.4اثرات بالقوه روی کیفیت هوا

انتشار گرد و غبار برخواسته از جابجایی کالای فله و گازهای خروجی از تجهیزات حمل و نقل کننده کالاها را می توان از منابع آلوده کننده هوا نامید. جابجایی کالاهای مایع ممکن است بعلت تمیز کردن مخازن و استفاده از سیستم تهویه هوا برای تعدیل دما همراه با آزاد سازی بخار باشد حال ممكن است این بخار سمی یا منفجره باشد.
نشت تصادفی گازها ممکن است مشكلاتی چون انتشار مواد سمی، انفجار، بخار، بو و پخش مواد خطرناک از طریق هوا را موجب شود. صنایع مرتبط با اسکله ممکن است انواع مختلفی از گازها را آزاد کنند و می توانند از منابع اصلی آلودگی هوا و بوی بد باشند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
کنترل کیفیت هوا به منظور اطمینان از اینکه ذرات معلق آلودگی در آن در سطح قابل قبولی است ضروری می باشد. میزان گرد و غبار موجود در هوا را می توان بوسیله پوشاندن ، غربال ، محصور کردن، آبپاشی یا دیگر شیوه های مشابه کاهش داد. قوانینی در مورد آلودگی های منتشر شده از صنایع اسکله باید مطابق با یک برنامه مدیریت محیط منطقه ای تدوین شود.

1.4.5سرو صدا و لرزش

تجهیزات حمل کننده کالاها و ترافیک جاده ای هر دو از منابع ایجاد کننده سر و صدا و لرزش هستند، که ممکن است موجب ایجاد سطوح غیرقابل قبولی از استرس در بین مردم محلی بشوند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
زیر بخش 1.2.6 را ببینید.

1.4.6 مدیریت ضایعات

عملیات های مربوط به کالاها باعث تولید ضایعاتی مانند پس مانده کالاهای فله انبار شده، زباله های بوجود آمده از کالاهای بسته بندی نشده، خرده چوبهای ناشی از الوارهای استفاده شده برای ضربه گیر در جابجایی محموله ها، زباله های شناور و دیگر ضایعات روزانه ایجاد شده از فعالیتها ، می شود. صنایع اسکله سازی انواع مختلفی از ضایعات را تولید می کنند و بعضی از آنها این ضایعات را در منطقه بندری یا درون دریا می ریزند . Landfill ها در مناطق بندری می توانند به محل های تجمع این ضایعات صنعتی تبدیل شوند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
مطابق با نیاز یک بندر ، تسهیلات برای سوزاندن خرده چوبها باید در محل بندر فراهم شود. پس مانده های باقی مانده از انبار کالاهای فله یا ضایعات صنعتی که زیاد خطرناک نیستند را می توان در احیای اراضی جاهایی که دیوارها ی محافظ جهت جلوگیری از نشت مواد مضر یا سمی طراحی شده اند، به کار گرفت. فاضلاب یا زباله های بوجود آمده از فعالیتهای بندر را می توان بوسیله سیتم دفع شهری یا بوسیله تسهیلات موجود در بندر دفع کرد.

1.4.6اثرات بالقوه روی کیفیت بصری

روشنایی برای عملیات شبانه ممکن است مزاحمت هایی را برای اجتماعات نزیک ایجاد کند . ضایعات ناشی از فعالیتهای بندر، دود کشتی ها، توده كردن کالاهای فله، و چیدمان نازیبا و مشوش مواد در یک بندر می تواند احساس بدی را ایجاد کند.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
انتخاب صحیح موقعیت بندر می تواند این اثرات منفی روی چشم انداز بندر را کاهش بدهد. همچنین می توان با طراحی محدوده انبارها به گونه ای که از دید جاده ها و اجتماعات نزدیک مخفی باشد این اثرات را کم کرد.
یک کمربند فضای سبز اطراف یک بندر مانع از نمای بد و متعادل کردن چشم انداز می شود. موقعیت دهی دوباره مناطق شلوغ نیز یکی از راههای کاهش نور اضافی است.

1.4.7اثرات فرهنگی – اجتماعی

فعالیتهای بندر منجر به استخدام نیروی کار محلی و تهیه اجناس مختلف از بازار محلی می شود. اقتصاد محلی بواسطه فعالیتهای بندر رشد خواهد کرد و بخوبی در شهری و صنعتی شدن درگیر می شود. نیروی کار تازه وارد از خارج ممکن است منبع تعارض با اجتماعات محلی باشد.
•راههای جلوگیری از اثرات منفی(پیشنهادات)
زیر بخش 1.1.6 را ببینید.

-اقدامات صورت گرفته جهت معرفی اثرات منفی توسعه بنادر بر روی محیط
بانک جهانی، کتابچه ای با عنوان " توجهات محیطی برای توسعه بندر و لنگرگاه" در سال 1990 منتشر کرد، که شامل فهرستی از اثرات منفی بالقوه که توسعه بنادر بوجود می آورد، بود بانک توسعه آسیا نیز کتابچه ای با نام " راهنمای محیطی برای پروژه های زیر ساختی انتخاب شده "، که شامل فهرستی از پارامترهای محیطی برای پروژه های بندری و لنگرگاهی می باشد، منتشر كرد.
اتحادیه بین المللی بنادر و لنگرگاهها نیز "راهنمای IAPH برای برنامه ریزی و مدیریت محیطی در توسعه های بنادر و مناطق ساحلی" را در سال 1989 منتشر کرد که شامل یک فهرست از اثرات منفی بالقوه در توسعه ی بنادر است.
همانطور که در این فهرست نشان داده شد، اثرات بالقوه منفی توسعه بنادر طیف گسترده ای از موضوعات محیطی مانند آلودگی آب، آلودگی رسوبات بستر دریا، از بین رفتن زیستگاههای بستر دریا، صدمه به شیلات، فرسایش ساحل، تغییر الگوهای رایج، تخلیه فاضلاب و ضایعات، زهکشی اسکله، نشت و پخش نفت، مواد خطرناک، انتشار غبار و گازها ، دود و دیگر آلاینده های هوا، صدا، بو، افزایش ترافیک، LANDFILLها، خاکبرداری، اثرات فرهنگی اجتماعی ، گسترده است.
اما آیا معیارهای استانداردی برای بررسی این اثرات منفی وجود دارد یا اینكه هر بندر یا كشوری مطابق معیارهای خود باید اقدام به بررسی این اثرات كند. آیا ما در بنادر ایران كه در حال رشد و توسعه هستند این موارد را در نظر گرفته ایم یا همچنان بر پایه الگو و ساختار سنتی در پی رشدی بی برنامه هستیم؟ آیا در برنامه های آینده خود نزدیك شدن به محدوده شهری را پیش بینی كرده ایم؟ و...... اینها مواردی است كه نیاز بیشتر را به مطالعه و بررسی این موضوع نشان می دهد.

   


نظرات()  
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

SeaTrade & Transport

زكات علم آموختن آن به دیگران است